مرتضی شیرزور، کارشناس محیطزیست در گفتوگو با شهروند خبرنگار آنات نیوز با اشاره به ساختار منابع آبی استان اظهار کرد: برای بررسی منابع آبی استان باید رویکرد حوزهای داشت؛ شمال شرق کشور در حوزه اصلی قرهقوم قرار دارد و خراسان رضوی نیز بخشی از این حوزه است. مهمترین منابع آبی استان شامل آبهای زیرزمینی (چاهها) و رودخانههایی است که عمدتاً از کوهها سرچشمه میگیرند و چشمههای پاییندست نیز نقش مهمی در تأمین منابع آب دارند.
وی افزود: در شهر مشهد، حوزه کشفرود و دشت مشهد از پایههای اصلی آبهای زیرزمینی هستند؛ بااینحال آبهای زیرزمینی بهتنهایی پاسخگوی همه نیازهای شهری نیست و به همین علت، بهرهبرداری و مدیریت رودخانهها از طریق سدها مانند طرق، کارده و بند گلستان انجام میشود.
شیرزور تصریح کرد: سد گلستان هنوز وارد مدار شرب نشده و عمدتاً برای مصارف کشاورزی و باغداری است. همچنین سد ارداک که در خارج از شهر مشهد واقع شده، آب خود را برای صنعت به مشهد منتقل میکند. سد دوستی نیز که میان کشورهای ایران، ترکمنستان و افغانستان مشترک است، به دلیل کاهش ورودی آب در سالهای اخیر بخش کوچکتری از نیاز استان را پوشش میدهد.
وی با شاره به عوامل هدررفت آب ادامه داد: یکی از مهمترین عوامل هدررفت آب تبخیر بالا است که به دلیل اقلیم خشک و رطوبت پایین خراسان رضوی رخ میدهد. معمولاً بعد از بارش باران، سریعاً آفتاب میشود و رطوبت محیط به حالت اشباع نمیرسد و حجم قابلتوجهی از منابع آبی تبخیر میشود. عامل دیگر فرسودگی و قدمت خطوط انتقال آب است که به جز خطوط جدید سد ارداک و دوستی، اغلب چند دهه عمر دارند و مستهلک شدهاند. در نتیجه از ایستگاههای پمپاژ تا شبکههای فرعی و شهری، مقدار آب قابلتوجهی هدر میرود.
کارشناس محیطزیست با اشاره به مصرف غیربهینه آب در استان اذعان کرد: در کشاورزی هنوز از روش غرقابی استفاده میشود. صنایع نیز عمدتاً آب زیادی را صرف سیستمهای خنککننده میکنند و مصارف خانگی، شستوشو و آبیاری حیاط و بالکنها نیز بهدرستی مدیریت نمیشود. این چرخه مصرف نادرست و هدررفت بالا، خراسان رضوی را در مسیر بحران آب قرار داده است.
چالشهای کشفرود و بازچرخانی فاضلاب
وی ذکر کرد: یکی از منابع بالقوه برای جبران کمبود آب، بازچرخانی فاضلابها است. با اینکه در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای خوبی در مورد تصفیه فاضلاب انجام شده؛ اما در عمل سیستمهای تصفیه با چالشهای جدی روبرو هستند. بخشی از تأسیسات مستهلک شده و برخی مراحل تصفیه ناقص اجرا میشود. با اینکه سازمان محیطزیست دائماً تذکر و اخطار صادر میکند، خروجی برخی تصفیهخانهها از استانداردهای لازم برخوردار نیست.
شیرزور توضیح داد: در کشفرود عرصه کشاورزی بر اساس برخی تخمینها، ۵ تا ۷ هزار هکتار وسعت دارد. اگر میخواهیم کشاورزی منطقه شرایط مطلوبی داشته باشد، باید کیفیت پسابها تا سطح قابلقبول ارتقا یابد تا گونههای گیاهی ایمن و استاندارد کشت و با استقبال بازار نیز مواجه شوند.
وی تأکید کرد: در حال حاضر سبزی و صیفیجات این منطقه وارد بازار میشود؛ اما مصرفکننده معمولی نمیتواند تشخیص دهد که این محصولات با آب آلوده رودخانه یا چاه سالم آبیاری شده است. به دلیل حجم بالای تولید و سرعت بالای رساندن محصول به بازار، نظارت کافی نیز در این حوزه وجود ندارد.
کارشناس محیطزیست خاطرنشان کرد: بخشی از فاضلاب صنعتی و انسانی به طور غیرمجاز در کشفرود تخلیه میشود. با وجود رصد دستگاههای مسئول، نتیجه قابلقبول و ایدهآل حاصل نشده و صرفاً به حداقل وظایف بسنده میشود. باید چرخه تصفیه کامل شود و برای کشت جایگزین نیز برنامهریزی صورت گیرد. یکی از راهحلها، پرداختن به زراعت چوب و یا کاشت گونههایی است که مصرف خوراک انسان و دام ندارند تا سلامتی جامعه و بازار مصرف تهدید نشود.
وی با تأکید بر ضرورت تکمیل چرخه تصفیه و تعامل هرچه بیشتر مجموعه دستگاههای مسئول عنوان کرد: تنها با مدیریت یکپارچه و همکاری واقعی میان دستگاهها و بهروزرسانی زیرساختها، میتوان به پیادهسازی بازچرخانی آب، ارتقای استاندارد کیفیت آب کشاورزی و تحقق توسعه پایدار در منابع آبی خراسان رضوی امیدوار شد.
شهروندان میتوانند برای ارتباط با ما و ارسال مطالبات مردمی با آیدی @Admin_AnatNews در پیامرسان ایتا، در ارتباط باشند.
شهروند خبرنگار: عاطفه وفائیان
انتهای پیام /
